Ucr. Por qué son republicano

Dende que teño uso de razón política ou cívica síntome republicano. E cada día que pasa, atopo máis argumentos para manter esa convicción de que o mellor é, sen dúbida, a república; e tamén máis para perseverar no desatino das monarquías.

Son republicano, racional e emocionalmente, porque son demócrata. Hai ditaduras que se chaman repúblicas, pero non o son. Nas repúblicas de verdade prima a democracia, que xa sabemos que é a menos mala de todas as formas de organización política. E na monarquía, por moitas eleccións e democracia que haxa, sempre hai polo menos un dereito democrático menos.

As repúblicas son tan democráticas que permiten que cidadáns que se chamen Borbón ou Hasburgo ou Saxonia se presenten para ser xefes de Estado mentres as monarquías nin sequera respectan a primoxenitura, e iso que están baseadas nun apelido.

Coido que, ademais, son republicano porque na memoria colectiva española a alborada refulxente que comezou hai hoxe setenta e cinco anos quedou marcada como unha utopía posible. A República foi sentida como o vieiro para o cumio da democracia, con dereitos e obrigas, pero sobre todo con conciencia de formar parte da cidadanía, da vida pública, de civismo, de convivencia, de tolerancia, de cultura, de progreso, de asunto común de todos, de liberdade, de xustiza, de modernización, de dignidade. E como unha posibilidade de ser mellores cidadáns e persoas, precisamente por poder sentirse parte da res-pública, mais responsables da súa condición cidadá, e por un acceso a cultura que perseguía ser aberto a todos.

Creo que latexa, ademais, nese ADN compartido a conciencia de que os erros, graves, da II República debían corrixirse dende dentro, e non con golpes de Estado nin con semánticas ficcións que perduran ó longo do tempo con conceptos como nacional, xunguidos a outras manipulacións da linguaxe como alzamento. ¿De que nación eran, entón, os que simplemente colleu a guerra noutro bando?

Espero que algún día non afastado poida continuarse o proxecto que interromperon as armas e que levou á reinstauración da monarquía, sen respectar a continuidade xeracional nin consultar o pobo. Como en toda obra humana, a república non pode impedir que haxa corrupcións nin inxustizas nin malgoberno. Pero nada diso será vitalicio. Porque ten mecanismos para corrixir dende dentro o que se desvíe dese proxecto compartido de dignidade, de igualdade de oportunidades e diante da lei, de fraternidade, de ilusión.

A república simboliza, en definitiva, fitos fundamentais na historia humana: a ágora grega, o foro romano, a revolución francesa e a proclamación dos dereitos humanos, o mellor do que chamamos occidente.